Oświadczenia w reklamie kosmetyków: co wolno napisać o żelu rozgrzewającym

Czym jest kosmetyk — i czym nie jest

Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 definiuje produkt kosmetyczny jako substancję lub mieszaninę przeznaczoną do kontaktu z zewnętrznymi częściami ciała (m.in. skórą) w celu ich czyszczenia, perfumowania, zmiany wyglądu, ochrony, utrzymania w dobrej kondycji lub korygowania zapachu. Żel do masażu skóry z ekstraktami roślinnymi, który daje odczucie ciepła, mieści się w tej definicji.

Poza definicją jest wszystko, co ma leczyć, łagodzić lub zapobiegać chorobom: to domena produktów leczniczych (Prawo farmaceutyczne) i wyrobów medycznych. Kosmetyk, któremu przypisuje się takie działanie, staje się w oczach prawa „produktem z pogranicza" — i może zostać uznany za lek wprowadzony bez pozwolenia.

Wspólne kryteria oświadczeń: rozporządzenie 655/2013

Art. 20 rozporządzenia 1223/2009 zakazuje używania w oznakowaniu i reklamie kosmetyków tekstów, nazw i obrazów, które przypisują produktowi cechy lub funkcje, jakich nie posiada. Rozporządzenie (UE) nr 655/2013 uszczegóławia to w sześciu wspólnych kryteriach: zgodność z prawem, prawdziwość, dowody, uczciwość, rzetelność i umożliwienie świadomej decyzji.

Dla żelu rozgrzewającego oznacza to w praktyce:

• wolno: opisać skład (pełna lista INCI) i sposób użycia z etykiety oraz cytować deklaracje producenta z opakowania („żel rozgrzewający", „szybko się wchłania", „nie zostawia śladu", „intensywny zapach") — takie oświadczenia mają charakter kosmetyczny, ale nadal muszą być poparte adekwatnymi i weryfikowalnymi dowodami po stronie osoby odpowiedzialnej; dlatego na stronie podajemy je jako deklaracje producenta, nie jako własne ustalenia;
• nie wolno: obiecywać działania leczniczego („zmniejsza stan zapalny", „łagodzi ból", „na reumatyzm"), przypisywać działania, na które nie ma dowodów, ani sugerować, że produkt jest „bezpieczny, bo naturalny".

Skąd bierze się „ciepło" w żelu

Producent oznaczył Flexihotin Forte jako żel rozgrzewający („Warming Gel"). Na liście INCI są składniki zwyczajowo kojarzone z odczuciem ciepła — kapsaicyna z owoców pieprzowca (Capsicum frutescens), kamfora, ekstrakty cynamonu, imbiru i chrzanu — oraz mentol, kojarzony z chłodem. Sama znana właściwość składnika nie pozwala jednak przypisać tej samej właściwości gotowemu kosmetykowi: rozporządzenie 655/2013 wymaga dla takiego przeniesienia adekwatnych dowodów (np. skutecznego stężenia), a stężeń producent nie podaje. Dlatego na stronie piszemy „składnik kojarzony z odczuciem ciepła" i „efekt rozgrzewający deklaruje producent", a nie „to on rozgrzewa". Zdanie, że żel „poprawia ruchomość" albo „utrzymuje sprawność fizyczną", wykracza poza funkcje kosmetyku i dlatego nie powtarzamy go, choć znajduje się w opisie producenta na pudełku.

Skład: kolejność INCI zamiast stężeń

Art. 19 rozporządzenia 1223/2009 wymaga podania wykazu składników według nazw INCI: składniki w stężeniu powyżej 1 % w porządku malejącym, składniki poniżej 1 % — w dowolnej kolejności po nich; barwniki mają odrębną zasadę. Producent nie musi podawać stężeń. Dlatego z samego miejsca składnika na liście nie da się wyliczyć jego stężenia: to, że arnika jest piąta, nie znaczy, że „jest jej dużo". Na stronie nie porównujemy więc „mocy" żelu z innymi ani nie podajemy, „ile jest arniki".

Bezpieczeństwo i ostrzeżenia

Za bezpieczeństwo kosmetyku odpowiada osoba odpowiedzialna (art. 4 rozporządzenia). Na opakowaniu Flexihotin Forte wskazano ENVE Distribution Sp. z o.o. z adresem w Markach — jest to podmiot podany w miejscu danych wymaganych dla osoby odpowiedzialnej (art. 19 ust. 1 lit. a); nie weryfikowaliśmy tego dodatkowo w dokumentacji producenta. Przed wprowadzeniem do obrotu produkt musi mieć raport bezpieczeństwa (art. 10) i zgłoszenie w portalu CPNP (art. 13). Ostrzeżenia z etykiety — użytek zewnętrzny, unikanie okolic oczu, nosa i ust, próba na skórze — wynikają właśnie z oceny bezpieczeństwa i nie wolno ich pomijać w reklamie.

Kto pilnuje zasad w Polsce

Ustawa z 4 października 2018 r. o produktach kosmetycznych powierza nadzór nad kosmetykami Państwowej Inspekcji Sanitarnej (bezpieczeństwo, skład, oznakowanie) oraz Inspekcji Handlowej (obrót, oznakowanie w handlu). Reklama wprowadzająca w błąd podlega dodatkowo ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym i nadzorowi Prezesa UOKiK. Za kosmetyk reklamowany jako lek grozi odpowiedzialność z Prawa farmaceutycznego.

Jak czytać reklamę żelu rozgrzewającego

1. Sprawdź kategorię: kosmetyk, lek OTC czy wyrób medyczny — to trzy różne reżimy i trzy różne obietnice.
2. Szukaj pełnej listy INCI. Brak listy = brak podstaw, by cokolwiek ocenić.
3. „Leczy", „na stawy", „przeciwzapalny" w reklamie kosmetyku = twierdzenie niedozwolone.
4. „Poleca dr…" — reklama kosmetyku nie może sugerować rekomendacji medycznej, a warunki sieci sprzedaży zabraniają używania realnych osób.
5. Opinie z gwiazdkami bez daty i weryfikacji nie mają wartości.

Ten tekst ma charakter informacyjny, nie jest poradą prawną i nie zastępuje lektury etykiety produktu.